copy of tmddesign old multiply blog

Pageviews

Friday, June 11, 2010

An Lộc, Bình Long và tôi, một truyện dài... tiếp tục bài thứ năm . by duongtiden.

.
.



.
.

.
.



Hình như hai năm sau cùng tui ở Bình Long, thì má ở trên này thường trực hơn thì phải, tuy nhiên cũng có lúc má ở SG cũng rất lâu, tui và ba phải lấy cơm tháng ăn, nên tui rành cái vụ nhóm bếp củi hay bếp than lắm, vì hổng có chuyện gì để phá phách chắc, với lại cái thú mồi lửa hun khói có nhiều thích thú, cho đến bây giờ, tôi có thể ngồi hằng giờ nhìn củi lò sưởi cháy, nhìn ngọn lửa bập bùng rồi suy nghĩ gì đó mà không thấy chán.
.
.
z-td-anloc-chocu-1.jpg picture by tddesign
.
.
 


Nhớ má hay mua những củ măng to của mấy người Thượng, cắt ra để trên mẹt tre phơi nắng khô bên trong cái sân sau bên hồ nước, mà mỗi khi mưa là tui chạy mang hết vô nhà bếp cho khỏi ướt. Những khi má về SG lâu, thì tui và ba bầy ra làm nhiều trò chơi lắm để phá phách, như chế ra đèn khí đá. Ba giải thích nguyên tắc đèn khí đá như thế nào, tháo cái đèn khí đá thiệt to, đúc bằng kim khí ra coi họ làm làm sao, đèn khí đá là mua loại đá gì đó về, mầu xám đầy bột, nhỏ nước vào thì nó bốc hơi, hơi đó đốt cháy được làm ra đèn. Đầu tim đèn được chế sẵn, có lỗ nhỏ cho hơi thoát ra để đốt cháy, cháy lâu bị hư thì mua đầu tim mới về thay.
.
.
 
z-td-anloc-anlanh.jpg picture by tddesign
.
.
 
.

Ba lấy hai cái lon sữa bò úp lại, đốt lò than, để mỏ hàn chì vô, mỏ hàn được dũa cho sạch bóng rồi chà trên muối cục cho sạch mỏ hàn, rồi bôi a xít vào chỗ hàn sủi bọt để a xít ăn mòn mối kim khí, sau đó hàn thỏi chì vào. Hàn hai cái lon sữa bò lại, hay dùng cái lon nhỏ bên trên có nắp, đáy gắn cái cái van vòi ruột xe đạp xe cũ để nhỏ nước xuống hộp bên dưới để khí đá. Hộp bên dưới khoét cái lỗ, mua tim đèn làm sẵn, bên ngoài bọc thiếc, hàn vô hộp dưới có hơi khí đá bốc lên khi nhỏ nước vô. Sau đó là chỉ việc quẹt mồi cháy hơi khí đá, sáng lên thành cái đèn. Đèn khí đá hay treo ở mấy xe hàng bán rong vào ban đêm. Trong nhà bếp, tui và ba làm đến chục cái đèn, xếp chung quanh nền nhà, đốt lên cùng một lúc coi vui lắm như là những cái đèn lồng vào dịp Trung Thu. Ba chịu khó dậy tui làm nhiều thứ, mà tui coi bộ cũng khoái ba cái chân tay này nữa. Ba còn đi mua cái cưa thợ mộc, khung hình chữ nhật, lưỡi dài, quấn dây kẽm bên trên, quay vài vòng để căng lưỡi cưa, rồi mua cái bào cây, lưỡi bào, dậy tui mài lưỡi trên cục đá mài, một mặt nhám và một mặt mịn, cầm lưỡi bào sắt thép, xoay vòng tròn trên đá mài, sau đó mang tờ giấy báo ra cắt bằng lưỡi bào coi có đủ nén chưa, cái này cứ nhìn mấy ông thợ mộc trong Ty Công Chánh làm việc là có thể bắt chước y chang, bào ván, văng ra dăm bào, kéo nhẹ, xuống, ấn mạnh đẩy lên cho dăm bào văng ra, rồi cũng có cái viết chì thợ mộc dẹp to, dắt lỗ tai, cũng quẹt chì qua lại khi bào, để coi mặt có thẳng hay không khi vết chì biến mất.
.
.
 
z-td-anloc-1967.jpg picture by tddesign
.
.
.
 

Ngoài ra, mấy thứ đồ nghề khác, thích cái gì ba mua cho cái đó. Ba lấy ván cốp pha đổ bê tông đã hết xài, bỏ đi của Ty Công Chánh về cho tui thực tập, sau đó xuống trại cưa mua ván mới cắt cho tui đóng bàn học, bên dưới là tủ sách, bên trên là mặt bàn gập xuống, coi theo hình của tạp chí Pháp System “D”, dậy tui vẽ ra giấy, rồi thực tập cắt cây và đóng đinh. Tui cũng có một cái “Tê” và hai cái ê ke, ba dậy vẽ nhà theo trong sách tạp chí Popular Mechanic của Pháp, nên những chữ Bình Đồ, Chính Diện, Hữu Diện, Tả Diện trở nên quen thuộc.
.
.


 Sau này tui về học đệ thất ở SG, có mang theo cái bàn học này về. Thấy tui cũng ham vẽ, ba dậy vẽ kiến trúc tiếp, hỏi ba làm gì? Ba nói làm designateur tức là làm Họa Viên, ba học ở trường Kỹ Nghệ ở Hà Nội, nhưng tui thấy ông làm nhiều thứ trong Ty Công Chánh, ba phát tiền lương nè, có khi thấy ba khám xe đò, ngồi bên con đường dốc trước Ty Công Chánh, bên cái bàn, cắm cái dù. Xe đò được phất cờ, bắt đầu chạy nhanh, có người phất cờ tiếp, xe đò phải thắng lại khoảng cái bàn ba ngồi, gọi là khám thắng xe đò, rồi mới cho giấy phép lưu thông và đóng thuế, dán trên cửa kiếng trước, hình như là xe đò phải khám mỗi năm để có giấy phép chạy.
.
.

Ba làm có thớ như vậy, nên cũng có quà cáp, qùa nhỏ thôi, mùa sầu riêng là người ta biếu mấy cặp, ba má không chịu nổi mùi này, vì người Bắc, thấy nó hôi lắm, lại mang cho người khác. Tui thì khác, ham ăn cà rem cây sầu riêng, nên thấy tiếc, tui không cho mang tặng người khác, mà sực một mình, ăn tha hồ, hai trái, nóng cả cổ và mặt. Mấy năm sau, mùa sầu riêng là tui thầu đồ người ta biếu ba, rồi rủ mấy đứa bạn lại nhậu đánh chén sầu riêng, nứt vỏ, béo ngậy, còn hột thì luộc lên sực tiếp. Hồi đó cứ nghe nói trong vườn sầu riêng chắc phải đội nón sắt, nó mà rớt xuống trúng đầu thì chết. Sau này nghe nói nó rụng ban đêm mà thôi. Nói lại chứ mới đây ở trang trại của Võ thành Lân, ban ngày cũng nghe cái rầm một cái, trái sầu riêng rụng ban ngày. Tới mùa, đi gần cây sầu riêng, vẫn nên coi chừng trúng số trái rơi xuống đầu, ngó chừng cho chắc ăn.
.
.

Hồi nhỏ tui đi xe hơi, xe đò giở lắm, lên xe, ngộp hơi là tôi nôn mửa liền, thành ra đi xe đò về SG là tui và má ngồi ngay bên chỗ tài xế, tui ló đầu sát cửa cho thoáng gió, và cần mửa thì cho ra ngoài cũng dễ. Sáng sớm xe đò được đặt chỗ trước, chạy từ bến, ngang qua nhà đón tui và má, không phải xuống bến xe, không làm phiền bà con lắm, vì cũng cùng đường từ bến xe đi ra quốc lộ 13 về SG, chỉ đi đường trong từ cuối tỉnh lên là tới nhà tui rồi thẳng đường đi luôn, ba tui khám xét xe đò cho Ty Công Chánh mà, coi luôn chuyện Giao Thông.
.
.
z-td-anloc-chocu.jpg picture by tddesign
.
.
 

Khi tôi mới đến An Lộc, hay Hớn Quản, thuộc xã tân lập Phú, ngôi chợ Cũ vẫn còn nhà lồng chợ, nhỏ thôi, bọc chung quanh là hai dẫy phố, lúc đó chưa có đại lộ Hoàng Hôn, lúc đó là năm 1959.  Sau đó tôi về SG học đâu một hai năm, khi trở lên thì nhà lồng chợ cũ không còn nữa, thành khoảng sân trống coi như là công viên với những băng ghế ngồi. hai nhà lồng chợ bằng bê tông mái ngói đỏ cao lớn đã được xây dưới chợ mới là khu đất bằng, nhìn xéo góc với khu chợ cũ nằm trên đồi cao hơn chút. Đại lộ Hoàng Hôn thì đang được ủi và đào rãnh đặt cống hay dây điện gì đó.
.
.
z-td-anloc-chomoi.jpg picture by tddesign
.
.
 
.
Má lúc đó thì bắt đầu bán hàng dưới chợ vào sáng chủ nhật khi nhân công trong đồn điền cao su được xe vận tải đổ vào thị xã trung tâm chợ để mua bán. Lương công chức của ba không đủ nuôi gia đình ở hai nơi, ba anh chị đang đi học ở Saigon, má thuê nhà trên đó. Má bán quần áo và đồ nhựa mua từ SG lên để kiếm thêm tiền. Thường thì chợ sáng chủ nhật tôi không nhớ là có mưa bao giờ. Má thuê cái sạp tre, như cái giường lớn, bầy đồ trên đó ngồi bán. Tôi còn nhớ một buổi sánh chủ nhật, sớm lắm trời còn tối, má nhờ tui cầm đèn pin đi trước rọi đèn chỉ đường, má gánh hai thùng hàng đi sau, phải nói là má giỏi và có sức, cao phải trên 1m64, đi ra khỏi nhà trên cư xá, xuống theo con dốc bên bệnh viện và trường trung học, qua đọan đường bằng, băng qua đại lộ Hoàng Hôn, thêm khúc ngắn nữa là tới chợ.
.
.
.
z-td-anloc-benxe.jpg picture by tddesign
.
.
 
.
Tôi thì còn đang ngái ngủ, đi trước cầm đèn pin, bước thấp bước cao, quẹt đèn phía trước, tới Đại Lộ thì là sắp tới chợ, đường đi toàn là đổ dốc, nên đi nhanh hơn vì sắp tới. Bỗng dưng người tôi nhẹ hẫng như bay, tôi không biết gì nữa, sau thì thấy tức ngực và ngộp thở, hét vài tiếng ứ hự, thì thấy thở được, chung quanh tối mò không biết đang ở đâu, chuyện gì đang xẩy ra, mò mẫm rờ rẫm thì biết đang ở dưới đất sâu trong cái rãnh, mò ra đèn pin, rồi tỉnh hồn, nghe tiếng má tui hét to chung quanh, đang tìm và hỏi tôi ở đâu vậy. Cuống cuồng tui trả lời nhưng vẫn còn đau lưng và tức ngực, trả lời không ra tiếng, đứng dậy không nổi, tui bò hai tay hai chân như con chuột, lủi tới trước rồi cũng ra khỏi rãnh đất cuối đầu bên kia, ra khỏi cái rãnh đất, bò lên đường lại được. Tui hoa đèn về phía sau cho má nhìn thấy.

.
.
z-td-anloc-dlhoanghon.jpg picture by tddesign
.
.
 

Lúc này thì má cũng đoán là tui bị rớt sâu xuống đất nên mất tiêu, bà bỏ gánh xuống, đi vòng qua bên kia đường tìm tui. Sau khi rờ rẫm coi tui có bị gẫy cái gì không, té ra là tui đi nhanh, rồi vẫn buồn ngủ, lo nhìn phía trước coi có cây bụi gì không mà không ngó xuống đất, nên tui rớt vô cái rãnh đất đào cống băng qua ĐL Hoàng Hôn, lúc đó đang được ủi đất. Rồi hai má con cũng vô tới chợ. Sau đó thì tui lội về nhà đi ngủ tiếp. Má bán tới trưa, hết chợ thì kêu xe mô tô lôi chở về, vì đường về nhà, toàn là lên dốc cao lắm. Không biết má buôn bán ở đó bao lâu, nhưng chỉ có sáng ngày chủ nhật thôi. Mấy lần về SG má dẫn tui theo chơi, vô chợ Bình Tây lấy đồ nhựa, thành những bao hay thùng to, sau đó thì chở ra bến xe đò đi Bình Long ở đường Nguyễn cư Trinh, bến xe đò miền đông vào lúc đó.
.
.
z-td-anloc-chomoi-2.jpg picture by tddesign
.
.
 
Sau này tôi về SG học năm 63, má ở trên BL, vẫn buôn bán, khi má về SG thăm anh chị em tui mỗi tháng, tôi đều được má dẫn đi chợ Bình Tây chơi, ăn uống và lấy mối đồ mang về An Lộc bán. Còn ba thì không lo lắng gì ba chuyện buôn bán của má, hầu như ba chỉ ham ăn ngon, chuyên đi ăn tiệm, mua viết Parker vàng dắt túi, còn nói má bầy đặt chi cho bầy con học ở SG, ở An Lộc có đủ trường công miễn phí tới trung học, học chi ở SG cho tốn tiền. Còn anh lớn nhất của tui thì thời gian đó đã học ở trường Cao Đẳng Kiến Trúc rồi, anh lên SG học trung học từ hồi gia đình còn ở Bà Rịa lận, sau này trường Cao Đẳng trở thành Đại Học Kiến Trúc do anh tui và bạn bè tuyệt thực đấu tranh.
.
.
z-td-anloc-anlanh.jpg picture by tddesign
.
.
 
Kể ra thì má tui là super woman, vì má coi như to con, bự nhất nhà, chuyên làm những chuyện nặng nhọc, ba tui cao chưa tới 1m50, nhỏ con, chứ không phải lùn, vì ba không có mập, mỗi bữa ông ta ăn chỉ hai chén cơm, chưa tới nữa, và chỉ ăn đồ ăn thui. Còn má thì to con khỏe mạnh, gánh đòn gánh, kẹp bao kẹp thùng, đi nhanh lắm, mỗi lần đi chợ Bình Tây hay SG là coi như tui chạy theo má mới kịp. Ba có cái mô tô, ghế trước thấp, ghế sau cao lên, má ngồi phía sau, coi mắc cười lắm, cao hơn ba tui cái đầu, má ngồi yên sau ngó thẳng ra trước mà không bị đầu của ba cản chút nào. Hồi nhỏ, thấy kỳ tui cũng hay hỏi, sao má cao lớn mà lấy chi ba nhỏ xíu vậy. Má chỉ cười trả lời: Tao không lấy ba mày thì làm gì có tui bay. Chỉ trả lời vậy thui, tui cũng cứng họng, hổng biết hỏi tiếp cái gì nữa.
.
.

z-td-anloc-dianguc.jpg picture by tddesign
.
.


.
an loc, binh long, duongtiden, duongtiman.
.
.

Thursday, June 10, 2010

Đại Hội Kiến Trúc Saigon lần thứ 5 tại San Jose, California.

.
.

.
z-kt5sj-dh-0.jpg picture by tddesign
.
.



Cuối tuần rồi đi dự đại hội Kiến Trúc lần thứ 5 tại San Jose. Mấy tháng qua, lo cung cấp hình ảnh của gia đình Kiến Trúc saigon, từ xưa tới nay, thành một bộ sưu tập liên tục, nên tôi có phần bỏ bê Blog của chính mình. Viết về ĐH kỳ này, thì mời các bạn qua bên này coi rất nhiều hình ảnh đầy đủ, và đang còn thêm nữa mỗi ngày:
.
kientruc5sj.wordpress.com
.
.
đây là phần trích trong đó:
"
.
Tối hôm qua, dọc đường giông tố đi nguyên đêm, lên đèo, đổ đèo quanh co từ núi rừng chập chùng Tây Bắc Mỹ xuôi nam về Cali, mưa to gió lớn mù mịt hơi sương, xe lướt đi bềnh bồng như vượt biển, núi đèo chập chùng bỏ dần lại sau lưng qua từng vài triệu vòng quay của bánh xe, mưa to suốt gần 8 giờ liền, tới sáng về gần tới ngang Chico dọc đường số 5, mưa mơi ngừng hạt lâm râm, khi đổ về San Jose thì mây trời nắng ấm, phải nói là nóng cho người ở xứ lạnh .. cứ thế mà cởi từ từ bớt áo vì nóng … chui vào Grand Century bên cạnh nơi tổ chức đại hội, ăn tô bún riêu, mặn ơi là mặn, nước lèo xông hơi bột ngọt … vỡ mộng. Bước ra ngoài đi một vòng gặp các đàn anh, đàn chị Kiến Trúc đang kéo nhau đi ăn trưa, lại chào hỏi tưng bừng .
.

Phóng về hotel, Wyndham trên đường North 1st street, đáng đồng tiền bát gạo, 45 tì một ngày, đấu giá trên Priceline.com theo lời chỉ dẫn của đàn anh Phạm ngọc Quế. cám ơn đại ca. Vô phòng mở máy lạnh cho bớt đổ mồ hôi, bên ngoài là 90 độ. Tối qua máy sưởi, trưa nay thì máy lạnh. Đi ngang qua dowtown còn thấy một bà ra đi ăn trưa, mặc khóac Ba đờ Suy trong khi ngoài trời là 89 độ F … lạ lùng, tới hotel thấy mấy người còn mặc áo lạnh trong khi mình thì gạt trán cho bớt chẩy mồ hôi .. vô phòng ngủ một giấc, ủi quấn áo đi dự đại hội.
.
Lúc trưa gặp mấy đại ca cho biết tối qua từng bừng 40 người ở nhà anh Hồng Xích Lô, lát nữa sẽ bỏ hình ảnh vào .
.

"
.
Trong năm qua, tưởng là đại hội không còn tổ chức được vì ban tổ chức cũ đồng loạt gây áp lực từ chức tập thể theo kiểu xã hội chủ nghĩa vì không muốn chào quốc kỳ VNCH trong buổi lễ, khi chỉ còn vài tháng trước ngày tổ chức ... nhưng chế độ dân chủ nào cũng theo đa số, và theo lòng người muốn thôi, nên đại hội Kiến Trúc 5 vẫn tiếp tục do lòng đóng góp nhiệt thành cũa mọi người, đã tránh được sự gián đoạn theo ước muốn của những người không muốn còn đại hội KT trong tương lai nữa.
.
.
z-kt5sj-10-truonglao.jpg picture by tddesign
.
.

Đại Hội kỳ này vẫn còn duy trì hay có phần hơn với số tham dự đông như các lần khác ở Tampa, Houston là một khích lệ lớn lao, tuy rằng tổ chức có vài điều luộm thuộm khi sắp xếp chỗ ngồi, tên của tham dự viên không có bảng tên in với khung plastic gắn lịch sự như Tampa mà xộc xệch viết tay, rơi rớt trên áo xuống .. Đó chỉ là điều nhỏ, khi ban tổ chức vẫn duy trì những tên ghi danh chọc phá con nít Bé Bưởi Thái Dúi Hòa Điên ... ghi lên trên site, mà đã có yêu cầu btc lấy ra cho chuyện ghi danh không mang tính bỡn cợt. Trò trẻ con này do một anh già trẻ con trò cảnh sát mật vụ chìm ném đá dấu tay con nít .. cho nên trên dưới 200 người vẫn tham dự đông đảo và nghiêm chỉnh đúng chào Quốc Kỳ, tưởng niệm những người đã nằm xuống, cho trường ĐHKT được tồn tại đến 75, nên ngày nay mới có đại hội của cựu sinh viên ĐHKTSG.
.
.
DSC_7334.jpg picture by tddesign
.
.

Trường Đại Học Kiến Trúc Saigon, có giấy khai sanh, có cha mẹ là VNCH, con cái được học hành miễn phí, không đóng cắc bạc, không bị xét lý lich, không ai phải khai lý lịch, mấy chục năm hưởng máu xương của những người nằm xuống hy sinh để duy trì tự do,  ... đến ngày nay, mà trong đó có máu xương sinh viên Kiến Trúc. Có liêm có sỉ, còn biết phải trái, đứng lên chào quốc kỳ, cám ơn những người đã nằm xuống để cho bao thế hệ SV già trẻ trở thành KTS ... có chút chuyên môn hành nghề mưu sinh tiếp tục khắp thế giới.
.
.
z-kt5sj-picnic-0.jpg picture by tddesign
.
.

Cám ơn ban tổ chức, cám ơn bạn bè, cám ơn đàn anh đã duy trì và tổ chức ĐH5 vừa qua. Ghi nhận lại những sơ xuất, ghi nhận các tấm lòng đóng góp chung của gia đình KTSG để tiếp tục nhiều đại hội KT sau này ...
.
.
DSC_7336.jpg picture by tddesign
.
.

.

Tuesday, June 8, 2010

trồng lúa gạo ở phía bắc Cali.. by duongtiden.

.
.

.
Tối thứ năm, 4 tháng sáu, lái xe từ Portland xuống San Jose đi dự đại hội Kiến Trúc kỳ năm. Mưa to ròng rã cả đêm, đường đồi núi, đèo và rừng thông. Mỗi lần đi qua đường số 5, khoảng từ Redding xuống gần Sacramento, dọc đường có những cánh đồng lúa gạo, ngập nước, phải để ý mới biết họ trồng lúa, đây là lúa nước, sản xuất gạo chứ không phải trồng lúa mì, trồng khô, nơi đất bằng hay trên đồi.
.
.
z-td-lua-cali-1.jpg picture by tddesign
.

người đàn ông đó không phải đi tè, nhưng là con chó của ông ta được dẫn ra khỏi xe, cho qua bên đó đi …
.
.



Họ cũng đắp đê đất nhỏ, ngăn thửa ruộng ra, bằng phẳng vì phải cho ngập nước, mỗi miếng ruộng có diện tích rất lớn, tùy theo địa thế và cách cho ngập nước. Nước có thể chính yếu là nước mưa, sau là nước giếng bơm lên. Đi dọc đường freeway, là đường tốc hành, không bị chận ngang, vào mùa hè cuối tháng 6 là hay thấy nhà nông dùng máy bay, rải thuốc, hay rải phân bón, bay qua lại trên ruộng. Người Mỹ dùng nhân công rất ít, dùng máy móc rất nhiều.
.
.
z-td-lua-cali-2.jpg picture by tddesign
.
.
Trong chiến tranh VN, tại miền Nam, ăn gạo Mỹ, là gạo được sản xuất nơi đây, bắc California và ở Texas, gần chung quanh Houston, nơi những vùng đất bằng chút và có thể cho ngập nước. Người Mỹ cũng ăn gạo. Mấy năm gần đây, giá gạo tăng cao, gạo Mỹ trở nên rẻ hơn gạo nhập cảng từ Thái Lan. Bác sĩ Mỹ cũng khuyên nên ăn gạo Mỹ vì có ít chất đường hơn gạo của Á Châu và ít những chất hóa học, chất phân bón độc hại được dùng trong canh tác, không bị kiểm soát, cứ tùy theo sáng kiến của nhà sản xuất. Lúa gạo trồng ở Mỹ không được xài những phân bón, chất sát trùng độc hại nào mà bộ Canh Nông của chính quyền Mỹ, qua cơ quan thực phẩm bảo vệ sức khỏe cho phép.

.
.
Không biết người Mỹ trồng gạo ra sao, nhưng họ không có cấy lúa, không biết trải hạt giống ra sao, nhưng chỉ thấy lúa mọc lên kín đất, không nhổ mạ lên cấy lại, chỉ gieo giống và gặt. Giữa đó là săn sóc, hầu như chỉ làm bằng máy bay nhỏ. Dọc đường số 5, thấy nhiều nhà máy trữ lúa với những bồn sắt hay bê tông cao ngất. Một chút viết về gạo của Mỹ trống ờ bắc Cali dọc đường số năm. Thêm chút nữa, vào tháng lúa lên cao một chút, sẽ thấy cò trắng bay lượn trên đồng lúa, cũng giống như ở VN.
.
.
z-td-lua-cali-3.jpg picture by tddesign
.

Hình chụp từ các bảng thông tin, chỉ dẫn trong trạm nghỉ chân.
.


z-td-lua-cali-4.jpg picture by tddesign
.
.

Từ mấy chục năm qua, trên 30, đi dọc đường gió bụi số 5 này bao nhiêu lần không nhớ nổi, từ khi tốc độ xe chạy tối đa là 55 mile, chừng 90 cây số giờ, cho tới bây giờ 70 miles/h 110 cây số giờ, đi ngang qua như bay, mấy khi để ý chuyện lúa gạo, bây giờ mới ghi lại một chút về nơi làm ra gạo Mỹ, một thời nuôi dân miền Nam.

.
.
z-td-lua-cali-5.jpg picture by tddesign
.

Trạm nghỉ chân cho những người lái xe dọc đường số 5.
.
.
z-td-lua-cali-6.jpg picture by tddesign
.
.


Duongtiden, duongtiman, lúa gạo Mỹ, lúa gạo của California.
.
.


Wednesday, June 2, 2010

An Lộc, Bình Long và tôi ... bài thứ tư . by duongtiden.

.
.



.
Phi cơ thám thính L19 ở phi trường An Lộc, hướng bắc đầu tỉnh đi về Lộc Ninh.
.
.
.
.

Cái thị xã An Lộc, tỉnh lẻ buồn hiu hắt này và vài năm ấu thơ của tôi của thật nó là cái thiên đường, đậm chút thiên nhiên đầy khoảng khoát mở rộng, nhìn quanh toàn là mây trời bao la, đồi và rừng cao su, đậm chút núi rừng, đứng lên ta cao bằng trời, hay là trong rừng cao su ngút ngàn, ta sợ muốn chết, bốn bề giống y hệt nhau, phải biết nhìn hướng nắng mặt trời mới biết đường đi ra, hay những cơn mưa rừng buồn hiu hắt, đáp chăn mỏng trên gác lửng mà đọc Tam quốc Chí, Bá Tước Kích tôn Sơn, ba có mua trọn bộ. Vài năm nơi tỉnh nhỏ đó, cái gì cũng rộng rãi, thời gian qua chậm chạp, là lúc mà tôi học được nhiều thứ nhất, nhiều hơn mấy năm ở thành phố SG sau này. Học được những nỗi lo sợ, thấy cái chết, cũng thấy ra được chuyện con người rồi phải chết một lúc nào đó thôi, tôi chưa nhìn thấy ai chết gìa ở Bình Long, nhưng chết trẻ thì có.

.
.
Tôi học được chuyện làm đường nhựa như thế nào. Con đường trước mặt nhà khi đến là con đường đất đỏ, sau đó ty công chánh bắt đầu làm đường nhựa. Dĩ nhiên, ba làm Ty Công Chánh, nên những người làm đường đều biết và chào hỏi ba. Và ngày nào tôi cũng nấu nước cho họ uống. He he, chẻ củi chụm bếp không phải là dễ nhe, hồi nhỏ không biết đã biết chụm bếp củi từ lúc nào. Con đường đất đỏ được xe ủi đất đết cào xuống thấp xuống, hớt đất ra. Rồi xe kéo cáo ống sắt tròn to khổng lồ, đinh sắt to lòi ra như những ống lon sắt nhỏ để nén chặt đất xuống. Đất lại được đổ lên, tưới nưóc cho khỏi bụi, rồi lại cán ru lô tron với đinh sắt nhô ra lên trên nhiều lần. Xe hủ lô chạy bằng hơi nước, chạy qua lại lúc đất khô không mưa. Rồi đá tảng to bằng bàn tay được trải lên, xe hủ lô cán xuống, trải đá lên cán xuống nhiều lần, rồi đến đá nhỏ, đá vụn. Trước đó thì mấy người mang máy nhắm tới, đo cắm cờ đỏ băng vải đỏ nhỏ, theo đó mà làm ranh đường, làm nền đường. Rồi thùng nhựa đường được mang tới, họ chụm củi nấu chẩy nhựa đường, múc tạt lên đá, rồi lại phủ đá nhỏ lên, rồi phủ nhựa, nhiều lớp. Cuối cùng lớp đá vụn mỏng trải lên xanh che mặt đường. Vậy là xong. Tui hỏi ba, vậy đâu thấy nhựa đường khô đen láng mịn đâu. Ba nói: phải chờ năm sau, xe chạy riết, rồi trời nóng cháy, nhựa đường đen mới lồi lên.
.
.

Con đường nhỏ ít xe chạy qua, vài năm sau, nhựa đường mới lòi lên, mặt đường mới mịn. Khi mà nóng quá, nắng gắt, đi dép cao su trên nhựa đường coi chừng bị dính, lúc nóng thì tui lại đi trên cỏ hay duới đất ngoài mặt đường. Còn tối trời mát thì chạy chơi trên đường nhựa vui lắm, đánh vũ cầu trên đó, kẻ phấn lên mặt đường chơi lò cò. Tối ra đường đứng dưới cột đèn nê ông, chờ dế cơm bay, lấy cái vợt đánh vũ cầu ra, đập bắt dế cơm, cũng đầy hộp sắt, mấy đứa mang dế cơm về vặt lông chiên, nhồi đậu phọng, tui thì bắt chơi cho vui, chứ không ham ăn dế cho lắm, cũng thử vài con cho biết.

.
.
.
z-td-anloc-ngoquyen-dl.jpg picture by tddesign
.
.
.
 
 
Thế là coi biết cách người ta đắp lô cốt đất, đào hào cắm chông ấp chiến lược. Biết cách làm đường nhựa. Ba chở đi coi đại đội Công Binh làm phi trường An Lộc, ba chỉ cách họ phải chọn hướng gió mạnh và nhiều nhất trong năm để làm hướng lên xuống. Công Binh đến, họ mang theo máy móc mới, xe loại nặng, ngon lành hơn những xe cơ giới làm đường của Ty Công Chánh nhiều, dân chuyên môn mà. Những người lính làm phi trường còn mang theo nhiều súng hạng nặng, như đại bác không giật 57 gắn trên xe jeep, làm hàng rào trại phòng thủ khi làm phi trường. Rồi phi trường làm xong, bằng đất nén, xong rồi đại đội Công Binh rời thị xá, hết có màn đánh lộn, đúng ra là đánh trúng với lính Bảo An ở địa phương, những khi ăn nhậu. Tỉnh nhỏ mà, ăn nhậu rồi đánh lộn cho le một chút.
.
.

Còn khi mới tới, thì đã nhất là làm bạn với người Thượng, má thuê họ làm hàng rào tre phía trước nhà cho ra tới mặt đường, cũng tới gần 7, 8 thước dài, năm thước ngang. Hai người thượng đến nhận việc, dưới đít chỉ quấn cái khố, lòi cả hai cái mông ra, họ đi chân đất, đầu trần, chỉ có vậy thôi, hai người đến bằng xe bò, hai con bò kéo. Má cho tui đi theo, khoái lắm, chắc tui giống thằng mọi con, có điều quần áo đàng hoàng, đi giầy nữa, má bắt đi giầy, sợ vô rừng đạp trúng cái gì đó. Hai người Thượng và tui đánh xe bò đi vào rừng hướng Phú Lố sát bên sau Ty Công Chánh không xa, là đầy rừng tre. Họ làm đầy xe, chặt bằng cây mác đeo trên vai lơ lửng chẳng có dây gì hết, chỉ máng vô vai. Vớt hai phát là xong cây tre bằng cổ tay. Chỉ chút là đầy xe bò, kéo về nhà. Hai người này hút thuốc vấn nhồi tẩu tre, và nhấm rượu đế với khô, má đã mua cho họ, họ không chịu lấy tiền.
.
.
ztd-anloc-ngthuong-1.jpg picture by tddesign
.
.
 
.

Chân đất, hai bàn tay trần, họ chặt tre, chẻ tre ra, hai tay kéo toạc thân tre ra làm đôi, làm tư dễ dàng. Đóng chôn cột cây, cột tre đòn ngang cách chừng nửa thước xong là họ bắt đầu đan tre hàng rào, uốn qua uốn lại. Hai ngày là xong hàng rào ba mặt trước nhà. Chỉ có hai cái mác, dao tay, kềm cắt dây kẽm, họ làm xong cái hàng rào tre rất đẹp mắt, như là đan môt cái rổ tre thiệt lớn. Cổng ra vào cũng bằng thân tre, lấy hai cái vỏ chai, đổ đất vào, chôn ngược xuống đất, lòi đít chai lên, với đáy chai hủng lõm xuống, làm điểm tựa cho cây cột cửa tựa vào đó mà quay bản lề đóng mở cửa, mấy vòng dây kẽm bện lại, cột cánh cửa vào cột cổng và vẫn quay hai cánh cổng được. Hai người thượng này chỉ nhận chút tiền, ngoài ra là rượu đế, khô cá hay tôm khô, má phải mua cho họ, người Thượng lúc đó không thích tiền hay mua bán, chỉ thích trao đổi, vì họ nhìn thấy đồ để trao đổi có gía trị hơn để dễ so sánh hơn mớ bạc giấy. Má nhờ họ đi chặt tre, nếu thấy măng thì mang về cho má. Sau thì má nói họ đi chặt măng to, mang về để chẻ nhỏ ra phơi làm măng khô, và mang về SG cho bạn bè. Sau khi làm hàng rào rồi, thỉnh thoảng họ đeo gùi măng to đến gõ cửa vườn bán cho má.

.
.

Đó là kỷ niệm hấp dẫn của tui, được ngồi xe bò đi theo hai người Thượng đi chặt tre, đi chơi thôi, thật là thú vị vô cùng, tui khám phá ra đủ thứ lạ lùng, nhất là mới từ thành phố Bà Rịa đi lên vùng núi rừng đất đỏ, đầy cỏ Lau, cao đầu người, lá sắc cứa đứt da, và những rừng tre. Hai người thượng cũng dậy tui bứt lá cỏ lau, bẻ gập lại, kéo tước lá thật mạnh, bắn cái thân cỏ ra phía trước như bắn tên, giờ thì quên rồi. Họ dậy hái bông ngọn cỏ lau, đi tùm ổ kiến Bù Chích, đen bóng loáng, chích một cái là sung một cục to như đốt ngón tay, rất đau nhức, rồi kiếm lỗ dế cơm, lấy ngọn bông cỏ lau, nhúng kiến bám đầy, mang tới ổ dế, vuốt bông cỏ thiệt nhanh cho kiến rớt xuống, cắn dế cơm chạy ra, con to và dài như ngón tay. Có khi thả lộn ổ rắn, thì rắn sẽ phóng ra. Sau này thì tui có trúng số ổ rắn một lần, sẽ kể sau.
.
.
An Lộc có trường tiểu học nội trú cho người Thượng bên cạnh Tiểu Học An Lộc, đất rất là rộng mênh mông, tụi nó học nội trú sống trong trường, và trồng rau bắp chung quanh xanh um lấy đồ ăn, thấy rất thèm. Chương trình học của tụi nó nghiêng mạnh về trồng trọt hơn là học chữ. Mỗi lần thi đá banh, thi đi diễn hành dịp lễ Quốc Khánh, thì tụi nó bao giờ cũng về nhất. Học tiểu học mà tụi nó to con, lớn tới 13, 14 tuổi là trường, đá banh làm sao lại tụi nó, chạy theo hông nổi. Đi diễn hành thì quần áo, giầy dép tụi nó được chính phủ phát không, nên đồng kiểu, đồng mầu, coi đẹp mắt hơn đồng phục tự mua, tự chọn kiểu của trường tiểu học tụi tui, mỗi đứa một kiểu khác nhau, cùng mầu là may lắm rồi. Còn ngoài ra tụi Thượng hổng có lo thi cử chuyện học hành, nên khỏi thắc mắc tại sao thua tụi Thượng về đá banh và đi diễn hành. Chắc bên trường Thượng, tụi nó bị đánh đập dữ hay sao mà đi diễn hành tay chân thẳng băng, đánh nhịp y như lính người lớn đi, đi rất kỷ luật, chứng tỏ tụi nó tập mỗi ngày như tập thể dục. Còn tụi tui tập đi diễn hành cho có, đâu có ai dám nói nặng câu nào, còn toàn là con cưng, cục cưng hông à. Mấy thầy cứ nói, chấp chi tụi Thượng to lớn đầu thiếu điều có con mà còn đi học tiểu học làm chi cho mệt.
.
.
z-td-anloc-ql13.jpg picture by tddesign
.
.
 

.

Thời gian đầu tiên của tôi của tôi ở An Lộc, không có mấy điều bây giờ còn nhớ lại được ngoại trừ được phần thưởng cuối năm và bị ba má cho là đi ăn cắp. Chuyện thứ hai là tui bị sưng quai bị, má và hàm phồng lên, má đưa vào nhà thương của đồn điền Tây trong Quản Lợi, bác sĩ Tây khám và cho pô mát gì mấu vàng đục trong cái hũ nhỏ, lấy miếng cây như que cà rem quệt bôi vào má, mùi hôi hăng hăng. Sau đó mang về nhà bôi tiếp và nhờ bác y tá Triệu coi sóc dùm. Má nói tiếng Pháp giỏi lắm, phải nói là y như người Pháp vi khi nho má học ở Hà Nội. Mỗi lần đến bịnh viện QL, má ngồi trong phòng ông bác sĩ coi bịnh viện nói chuyện khá lâu, còn tôi sau khi bị khám, bị đưa đi chụp hình phổi, thì tôi đi lang thang trong bịnh viện chơi.

.
.
 

Bịnh viện Quản Lợi nằm sâu trong đồn điền riêng của người Pháp, khi vào khu riêng của đồn điền mà người thường không được lái xe vào, đường xá tráng nhựa đẹp còn hơn ngoài thị xã An Lộc với những bãi cỏ xanh cắt đều đẹp mút mắt. Bịnh viện to hơn BV Bình Long nhiều, có nhiều dẫy nhà, nối vào nhau bằng hành lang, qua nhiều sân trong, có từng khu riêng, có phòng nhổ răng. Sau này tui cũng có để lại hai cái răng sâu ở đó. Lần nhổ răng đó cũng rất là đáng nhớ, sẽ kể sau. Do sự thu xếp của má, bác sĩ Pháp ra bịnh viện BL khám ngày thứ ba, hay thứ tư gì đó vào buổi sáng, má là người thông dịch. Từ An Lộc vào tới nhà thương Quản Lợi chừng 4 cây số. Ông bác sĩ và tái xế lái xe ra An Lộc, tôi nhớ có hai ông khác nhau, theo nhiệm kỳ mà làm việc, chỉ nhớ tên có một ông là Bernard, hai ông này đứng tuổi, tóc hoa râm. Văn phòng họ rất bự và có nhiều thứ trong đó, tôi lân la coi chung quanh trong khi đợi hai người nói chuyện với nhau, và dĩ nhiên là chắp tay sau lưng, chỉ coi chứ không đụng hay phá phách cái gì trong đó.
.
.
.
z-td-anloc-quanloi-bv.jpg picture by tddesign
.
.
z-td-anloc-quanloi-hoboi.jpg picture by tddesign
.
thường thì những cơ sở của đồn điền Pháp rất đẹp và to lớn hơn ngoài thị xã An Lộc. Quản Lợi là một thành phố tư nhân riêng, đồn điền Pháp, có trước khi An Lộc được xây dựng. Khi quân đội Mỹ đến, họ dùng Quản Lợi làm căn cứ phi trường rất lớn.
.
.
 
.

Mỗi lần đi vào nhà thương Quản Lợi là ba xin cái xe hơi của ty công chánh và tài xế đưa chúng tôi vào. mấy anh chị lớn của tôi, thường là về chơi vào mùa hè, cũng được đi vào cho hai ông bác sĩ Pháp này khám tổng quát. Khi tôi về lần lại Bình Long sau hơn một năm học ở Saigon, lúc này bắt đầu năm thứ nhì, thì tôi nhớ rõ, và chú ý chuyện khám bịnh của hai ông bác sĩ Pháp ngoài bịnh viện tỉnh BL hơn. BV tỉnh lúc đó không có bác sĩ, chỉ có bác y tá già, bác Triệu là người cao nhất. Bác sĩ Pháp chỉ ra khám miễn phí cho bệnh nhân Việt khi có má tui làm thông dịch. Thành ra khi má không ở Bình Long, thi bênh nhân Việt có phương tiện hay thế lực sẽ xin vào khám ở BV Pháp ở Quản Lợi. Thường thì tối trước khi ngày mai bác sĩ Pháp ra BV BL, mấy ông bà công chức lớn trong tỉnh hay qua nhà tôi nói chuyện với má trước. Tôi hay ngồi đó nghe ké, sau khi được sai bảo rót nước cho mấy người này.
.
.
Thường thì mấy ông bà công chức thường hay đòi khám trước, và muốn cho trong buổi sáng bác sĩ Pháp khám được nhiều bịnh nhân hơn, họ cần đến nhà khai bệnh với má trước để má chọn chữ khi thông dịch ra tiếng Pháp cho nhanh, có cuốn tự điển La Rousse gì đó dầy to tướng (tui hay lật ra coi tranh vẽ ở truồng được chụp lại vì tò mò ở phần phụ bản) để không mất thì giờ kể lể, hỏi qua hỏi lại cho đúng, để không mất thời giờ của bác sĩ và má, vì sau đó còn khám cho dân thường nữa, cáng khám được nhiều người bịng càng tốt. Má tóm tắt chuyện bịnh tật của từng người đã biết trước khi kể cho bác sĩ nghe bịnh tất của mấy gia đình công chức bự này, và sau đó thông dịch những câu hỏi tiếp của ông bác sĩ Pháp với bệnh nhân. Như vậy nên trong tỉnh nể má tui lắm, chưa thấy ai làm cái công việc nói chuyện với bác sĩ Pháp giúp thông dịch khi khám bịnh cho người Việt ngoài má. Tui nhớ chị gì cũng mười mấy tuổi, nhà ở phía sau nhà tui, căn cư xá đầu tiên sát góc đường với trường trung học là hay đi khám nhiều vì chị này mắc bệnh tim. Còn ngoài ra thì mấy ông bà công chức khác cũng hay đi khám bịnh vì miễn phí, lại được bác sĩ Pháp khám nữa.

.
.

Có lần, qua bịnh viện nhìn ông phó tỉnh trưởng bị gẫy chân, vì ngồi bên tài xế xe lam ba bánh bị lật nên gẫy chân. thấy chỉ bó nẹp ông ta chiều đêm hôm đó, qua ngày sau, chắc ông đi về Saigon chiếu điện và bó chân tiếp. Mấy người làm chung với ba tui, gọi ba má là ông bà Tư, họ đặt ba tui tên thứ Tư chứ không gọi bằng tên. Ngoài ra má còn dây kèm tiếng Pháp miễn phí cho mấy cô giáo, mấy anh chị con công chức quen học sinh ngữ Pháp, má dậy mấy cô giáo bị đi chân hai hàng, tập sửa lại đi một hàng bằng cách đi theo lằn gạch bông trong nhà. Cái phòng khách nhà tui mỗi đêm là như vậy, chuyện học hành, rồi nói chuyện chung quanh cái bàn phòng khách dưới ngọn đèn nê-ông đôi hai bóng cao trên tường. Sau này, má mưa cái tủ sách cao bằng kiếng, ngăn phòng khách và bàn ăn bên trong cho riêng biệt một chút.
.
.
z-td-anloc-quanloi-caosu.jpg picture by tddesign
.
Những con đường lộ chung quanh An Lộc bên rừng cao su, với hàng cây sát đường, sau này, hai bên đường được khai quang trống vài chục thước, để tránh bị VC phục kích.
.
 
Ở đây tôi dùng chữ VC, là danh từ riêng, chỉ người Việt theo chủ nghĩa CS. không có nghĩa gì khác hơn, nếu không thích thì coi là Very Chic (rất sang trọng) (VC) people. Tôi không thích chữ Cộng Sản, vì bây giờ nó trở thành lừa bịp. Trên thế giới hiện nay chẳng có xứ nào là Cộng Sản, chia chung, cộng lại chia đều ra hết, mà có giai cấp giầu nghèo qúa khác biệt, và có người hầu hạ người ở đợ lau chùi đút ăn cho người có nhiều tiền hơn. Nên hai chữ Cộng Sản, chỉ nằm trong sách vở, chủ thuyết, dùng nó là một sự lừa bịp nhục mạ giai cấp nghèo khó phải đi ở đợ cho ai đó hiện nay ... ai cũng biết. VC là người VN theo chủ nghĩa CS. Còn ngày nay còn chủ nghĩa CS hay không thì ai ngu lắm cũng biết câu trả lời ... còn không biết thì rất đáng kiếp bị cai trị.
.
.
.
z-td-anloc-quanloi-nhatho.jpg picture by tddesign
.
.
nhà thờ QL lúc đó lớn hơn nhà thờ An Lộc, năm 63, nhà thờ AL còn nằm dưới dốc đi Quản Lợi, phía đường vào ga xe lửa. Sau này nhà thờ AL nằm xéo góc cuối ĐL Hoàng Hôn.
.
.
 
 
z-td-anloc-quanloi.jpg picture by tddesign
.
Nhà cư xá trong Quản Lợi, tường nhà quét vôi nâu phía dưới sát đất, hàng rào đan bằng tre chẻ ra.
.
.
z-td-anloc-raotre.jpg picture by tddesign
.
.
 
.
z-td-anloc-quanloi-honuoc-6.jpg picture by tddesign
.
.
 
.
duongtiden, duongtiman, binh long an loc. tieu hoc an loc. nha thuong Binh Long. benh vien binh long.
.
.

Monday, May 24, 2010

An Lộc và tôi, một chuyện dài ... bài thứ ba tiếp theo. By duongiden

.
.
.

.
.
 
 

Lúc đó là năm 1960 rồi, cuộc sống còn thái bình thạnh trị lắm. Mỗi chủ nhật là xe vận tải trong các đồn điền cao su ở quanh tỉnh chở đầy công nhân vô chợ BL, đoàn xe đậu dài những con đường chung quanh lối vào trung tâm tỉnh và trên QL 13. Họ túa xuống đi mua bán, phần đông đi đôi dép cao su trắng, dây quai cũng trắng. Tui hỏi ra thì đó là dép của đồn điền làm ra cho nhân viên xài, đợt mủ cao su đầu tiên nguyên chất chưa pha trộn, nên dẻo dai, quai rất bền khó đứt. Tui hỏi ba tui chuyện đó, không biết ba tui nói với ai, sau đó có người trong đồn điền gửi ra cho tui một đôi. Cái cao su trắng, mềm dẻo, y như cái cao su trắng mà tui và mấy đứa bạn hay vào rừng vét mủ dưới chén, và gỡ sợi mủ ở thân cây, sợi mủ mầu trắng, hơi hôi hôi, quấn lại thành những trái banh nhỏ, mềm và tưng lên rất là cao, và nhẹ nữa. Còn quai dép cao su đã chế biến rồi bán ở chợ thì cứng, không mềm dai mà lại khô, rất mau đứt, chắc họ pha chế thêm nhiều chất khác vào để sản xuất nhiều hơn và để tiết kiệm mủ cao su nguyên chất.
.
.

Rồi chiến tranh bắt đầu đến. Đầu tiên là tui thấy, ba coi mấy người thợ ty công chánh đắp cái lô cốt góc đường ngay sau tiểu khu, là khu vực toà hành chánh bên hông nhà tui. Cái lô cốt nằm ngay đầu đường, đối diện xéo qua bệnh viện Bình Long, đối diện qua trường trung học, đối diện qua khu cư xá nhà tui ở. Lô cốt hình tròn, đắp đất, khung cây bên trong, rồi tưới nước trồng cỏ lên trên đó. Tui hỏi ba tui tại sau không xây cái lô cốt bằng bê tông, như cuối dốc phố chợ cũ, trên đường đi vô Quản Lợi, qua khúc cua, qua cái cầu nhỏ. Cái lô cốt bê tông hai từng, mầu xám, xây từ thời Pháp, bỏ trống, là điểm thích thú khác lạ cho tui ngắm nhìn mỗi lần ra vô Quản Lợi, khi đi về BL thấy nó là biết đã vô tới tỉnh. Cái lô cốt nổi bật ra vì chung quanh toàn là những hàng cây cao su trùng trùng điệp điệp nhìn buồn rũ rượi, nhất là vào mùa thu. Ba tui nói, lô cốt bằng đất vững bền hơn bằng bê tông, đạn bắn vào nằm chìm trong đó, hơn là rung chuyển làm rạn nứt bê tông vì vang động, với lại lô cốt bê tông nổi lên qúa rõ ràng, còn đắp đất tròn, trồng cỏ thì dễ ngụy trang hơn. Qủa thật nhìn riết thì quen như cái cục cỏ xanh, không ghê rợn như cái mầu xám và cao của khối bê tông. Ba tui làm ty Công Chánh, nên coi thợ làm hết một vòng nhiều lô cốt phòng thủ cho Toà Tỉnh Trưởng, là khối đường có nhiều nhà, chiếm khu đất lớn, đưòng bao chung quanh, ngay trước trường Tiểu Học và trước nhà tui ở.
.
.
 
z-td-anloc-trunghoc-07.jpg picture by tddesign
.
Sau trận chiến An Lộc năm 72, vì chỉ cách tiểu khu con đường trước mặt, cách hầm tử thủ của Tướng Hưng hơn 100m về hướng bắc, nên khu trung học vẫn còn đủ những khối nhà lớp học, chỉ hư hại trên khung mái thôi. Nay thì bị san bằng hết, không còn vết tích gì trước 75.
.
 
.
.
 

Đối diện bên trường Trung Học, đối diện khu nhà tui, về phía bên toà tỉnh là câu lạc bộ của khu tòa hành chánh hay tiểu khu. Sáng, ba dẫn qua ăn sáng, rồi đi làm, tui về nhà đi học. Cái cảnh tui và ba tui vô ăn sáng, hay cuối tuần đi qua, gọi đĩa thịt heo ngâm dấm giò thủ gì đó ăn với đĩa đồ chua sà lát. Ba uống bia, tôi ngồi ăn phá mồi. Sau này, thì mấy người sĩ quan đi đóng xa nhà còn qua xoa đầu tui hỏi han, có lẽ họ nhớ gia đình con của họ. Con nít hình như không thấy có trong câu lạc bộ của tòa tỉnh, của chi khu hay tiểu khu, trong đó chỉ có sĩ quan, nhân viên hành chánh và ba con tui. Có người sĩ quan xoa đầu tui buổi sáng, qua hôm sau, trong câu lạc bộ buồn tênh, mọi người giữ im lặng, không muốn nói chuyện, anh ta tử trận ngay chiều hôm đó.
.
.
.
z-td-anloc-trunghoc-1.jpg picture by tddesign
.
Phía sau hàng cây mít, trong trận đánh An Lộc tháng 4,5,6 năm 72, bị bao vây, số người chết trong Bịnh Viện phía sau quá đông, miếng đất bên hông trường đối diện với BV được xe ủi đất của Ty Công Chánh đào lên, chôn cả ngàn người xuống đó vì xình thúi mất vệ sinh, có người trong khi đang chôn người chết bị pháo kích cũng chết theo ... ngày nay có biểu tượng kỷ niệm tại đây, nhưng rất tiếc trên đó vẫn còn ghi những hàng chữ tuyên truyền chính trị, đổ lỗi cho một bên, cho dù ai cũng biết nếu không có cuộc tấn công bao vây mùa hè năm 72, thi không có tới bao nhiêu trăm người phải bị vùi xuống trong ngôi mộ tập thể đó ... chẳng hay ho hay hãnh diện gì khi người VN giết nhau tới mức độ tàn nhẫn như vậy vì chủ nghĩa chính trị !!!.
.
 
.
 
.

Chiến tranh đang về tới tỉnh, tôi mơ hồ nhận thấy điều đó, khi những chiếc xe jeep cứu thương chạy tải thương, với phần mái vải che băng ca, lòi ra phía cuối xe. Tôi tìm ra được điều bí mật là khi đứng trên hành lang lớp học, nhìn ra quốc lộ, thấy xe cứu thương chạy qua, quẹo trái vô phía trường Trung Học để đến bệnh viện, hay nhà xác, là tôi biết người đó đã chết hay đang bị thương, không phải là do xe cứu thương chạy nhanh vội vã, hay chạy chậm bình thường. Cái bí mật này được kể cho mấy đứa bạn cùng lớp, tụi nó nể phục tui lắm. Có lúc xe cứu thương chạy về ngay lúc tan học, mấy đứa vội vã chạy theo vào bệnh viện coi lời tui nói có đúng hay không.

.
.
Sau vài lần quan sát, tôi nhận ra khi hai đôi chân lòi ra sau băng ca, bên hông chỗ xe Jeep cứu thương làm dài ra. Đôi chân nào còn đi giầy trận đầy đủ là coi như người đó chết rồi, họ không cần tháo giầy ra. Còn thấy đôi châ mang vớ, hay để trần, là người đo bị thương, cởi giầy ra cho máu lưu thông. Bây giờ nghĩ lại cái bi thảm của chiến tranh, đứa con nít chín mười tuổi đầu đâu cần nhận ra cái sự chết chóc đó làm gì, nhưng thôi, chiến tranh chọn con nít như tôi lúc đó mà.. !!!
.
.
 
 
.
 
z-td-anloc-th-11b-69-70.jpg picture by tddesign
.
.
.
 
.
 
 

Cái bệnh viện Binh Long là nơi hấp dẫn nhất của mấy đứa nhỏ chúng tôi, như đã nói ở trên. Nhà tui ở khối nhà thứ nhì quay mặt về hướng Nam, mênh mông trống trước mặt, lúc đó trống trơn chưa xây tiếp cư xá, không nhìn sang phía bệnh viện, mấy đứa ở khối nhà trước quay thẳng mặt vô bệnh viện, chỉ cách con đường. Bệnh viện lúc đó chỉ có một dẫy nhà, cái nhà xác, chỉ có một phòng, nằm lùi bên tay phải về phía con đường chung với ty Công Chánh. Bên đó có xe hơi chạy tới ngay nhà xác, xe cứu thương hay xe jeep hay người lao xao, là mấy đứa ở cư xá bên này ngó qua cửa sổ thấy, liền chạy qua coi gì xẩy ra, rồi đi báo cho tụi tui ở dẫy phía sau, cửa nhà quay về hướng Tòa Tĩnh Trưởng. Nào là thất tình uống thuốc độc tự tử, được đưa vô cấp cứu. Bác Triệu, ở ngay cư xá trước mặt BV là y tá trưởng, lúc đó bệnh viện không có bác sĩ gì hết, chỉ cấp cứu rồi chở về Bình Dương, có bác sĩ Thọ làm trưởng ty y tế tinh, bác già này quen với gia đình từ ngoài Bắc. sau này bác về làm Trưởng Bệnh Viện Biên Hòa, có lần lên đó chơi ăn bê thui bác đãi hồi còn nhỏ, bác biểu mày ăn nhiều thịt bò thui quấn lá lốt gì đó cho mau lớn.
.
.

Người tự tử là cô gái trẻ uống thuốc nhức đầu gì đó, tin loan ra nhanh lắm, mấy đứa nhóc tụi tui chừng mười tuổi đều có mặt, mấy anh lớn không dám tơi vì sợ bị đuổi đi, mấy đứa còn nhỏ quá hay nhát thì không dám vô bịnh viện, chi có chừng ba hay bốn đứa chúng tôi, thường thì quần áo sạch sẽ đàng hoàng vì là con công chức cũng cao cấp chút. Phóng qua nhà thương, bên đó họ nhớ mặt từng đứa chúng tôi, bác Triệu nhớ từng đứa vì ông ta từng đè từng đứa ra chích tê ta nốt chống phong đòn gánh hay khâu vá gì đó vì tụi nhỏ hay nghịch hay bị đứt tay chẩy máu. Mấy đứa tụi tui toàn con trai tò mò lắm, thằng gì nói, mình sẽ thấy được nhìn con gái lớn ở truồng, vì người ra phải rửa ruột bằng cách cởi quần thông lỗ đít. Trời!! đứa nào cũng đỏ mặt, ngực đập mạnh, phen này chắc được nhìn chị gái ở truồng.
.
.
.
z-td-anloc-th-daikyniem.jpg picture by tddesign
.
.
.
 
 

Thường thì có một y tá trực, cần gì nặng chạy qua gọi bác Triệu, cấp cứu sơ sơ, nặng quá thì chuẩn bị xe cứu thương chở về Bình Dương hay SG, hay nhanh hơn, chở vào Quản Lợi có nhà thương của đồn điềnTây và bác sĩ Tây trong đó. Mỗi năm tui vào đây vài lần, sẽ kể sau. Bác Triệu cũng chẳng phiền gì khi có chúng tôi loanh quanh hai ba đứa, toàn con cháu, có khi còn sai biều chạy về nhà kiếm cái này cái kia, hay nhờ đi kêu thêm ai đó. Tưởng được coi đàn bà ở truồng vì tò mò, ai dè hổng phải vậy. Người con gái vẫn nằm nguyên quần áo, chỉ có được nới lỏng dây quần hay cổ áo ngực cho dễ thở, rồi phủ cái khăn lên ngực. Bác Triệu kê cái phễu to vô miệng, đổ nước gì vô, sau đó thòng cái sợi giây cao su đỏ vô họng, vô tới bao tử, rồi bóp trái banh cao su tròn dính với sợi dây, bóp trái banh bơm nước trong bao tử ra chẩy vô cái xô bên cạnh, làm đi làm lại vài lần, đó là rửa ruột vì uống thuốc độc. Hoài công, mấy đứa tiếc hùi hụi, tưỡng rửa ruột là thông lỗ đít, sẽ được nhìn chỗ kín của phụ nữ. Thôi đợi lần khác vậy.

.
.
z-td-anloc-bvbl-nhaxac.jpg picture by tddesign
.
.
.
 

Không lâu, ban đêm lại có lu bu trước nhà thương, đèn sáng, chạy máy điện riêng, vì ban đêm điện chung của Tỉnh hình như tắt vào lúc 10 hay 11 giờ đêm. Nột cô gái bị chồng đâm chém mấy nhát vì ghen tương, rồi anh ta đâm dao vô cổ họng để tự tử. Xe lôi chở mấy người này vô BV. Xe lôi là xe mô tô khá bự, hình như cũa Đức, BMW, hay cua Ao Puich gi do, đằng sau kéo cái dàn khung ngồi với hai bánh xe. Người đàn bà bị đâm hay chém hai ba nhát vào ngực, chỗ đôi vú, tuy nhiên không có thủng qua ngực vào phổi. Máu cầm được vì không đứt mạch máu, Bác Triệu cầm cái kềm, bấm mấy cái kẹp nhôm, kẹp vết thương lại thôi cho đừng rỉ máu, về bệnh viện lớn, họ gỡ nẹp nhôm ra, khâu vết thương lại. Lần này thì mấy đứa được nhìn hai cái ngực bầu bĩnh, trắng với hai nắm vú nhỏ của người chưa có con, tha hồ mà tò mò, nhưng thấy máu, thịt rách đỏ rùi móc nhôm bóp thịt nhúm lại. Thiệt ra còn thua khi đi ra chơ BL, mấy đứa thấy mấy cô móc vú ra đưa cho con nhỏ bú, nhìn vú còn hấp dẫn hơn cả trăm lần. Còn anh chồng đâm chém vợ, chắc chỉ giả bộ cứa cổ một chút, mấy đứa thấy ghét, hổng thèm dòm kẻ đâm đờn bà. Bác Triệu làm giấy tờ cho mai sớm để xe cứu thương chở thẳng về bệnh viện Chợ Rẫy ở SG. Tụi tui phụ thu xếp mùng mền cho hai nạn nhân ngủ qua đêm trong bệnh viện, vì rành qúa. Bác Triệu bỏ đó cho tụi tui giúp đỡ gia đình hai người này.
.
.

Bác ngoắc mấy đứa vào:

_ Mấy đứa về nói ba má, ai muốn mua bánh mì đồ ăn gì nho nhỏ, viết giấy, đưa tiền, mai sáng sớm mang qua cho bác, sẽ đưa tài xế về SG mua cho, xe sẽ lên không, chỉ có đi lãnh số thuốc men nhẹ hổng có bao nhiêu.

Mỗi lần xe cứu thương đi một chiều về SG, là khi lên, chở theo ít đồ nhận lãnh, ít đồ mua dùm cho cư xá công chức trước bệnh viện, xe cứu thương chỉ đi hai vòng đưa đồ ngay trước cư xá, thường chỉ là bánh mì, vịt quay heo quay, nem Lái Thiêu, còn mấy thứ khác, thì mấy chuyến xe đò, đều mang đồ lên hàng ngày mấy chuyến lận.
.
.
.
z-td-anloc-bv-thBL.jpg picture by tddesign
.
.
 

Sau đó thì bệnh viện xây thêm căn nhà nhỏ, nằm riêng biệt hướng đông, bên con đường dốc đối diện trường Trung Học, mà hồi nhỏ tui thấy cái dốc này thiệt sâu, sau này, mấy năm trước về thấy nó cũng bình thường dốc thôi, có lẽ hồi nhỏ, cái tỉ lệ con nít dưới 10 tuổi, cái gì nhìn cũng lớn cũng vĩ đại.
.
 

Tôi hỏi ba tui:

_ Cái nhà đó làm gì mà xây không dính với nhà chính của bịnh viện, rời tuốt ra ngoài.

Biết tui rất là tò mò và đi lung tung trong bệnh viện, hồi đó chẳng có hàng rào, chẳng có ai canh gác gì hết, ra khỏi mỗi phòng, thi khoá cửa lại thôi. Ba chậm rãi nói:

_ Mày đừng có la cà tới đó nhe, đó là nhà bịnh của người bị bệnh nhiễm trùng, bị cách ly, chỗ ở cho mấy người bị bệnh Lao, quay qua hướng đông cho ngập nắng buổi sáng, biệt lập cho đửng lây bệnh.
.

Làm tui sợ, mỗi lần chạy xuống dốc thả diều, thấy mấy người bệnh ngồi ngoài hành lang vẫy tay, tui giả bộ như không thấy, sợ lây bệnh chăm chú thả diều chạy thẳng luôn.
.
.

Không biết lúc nào thì bệnh viện mới có bác sĩ, không có cả bác sĩ quân y. Lúc đó số lính đóng trong tỉnh chỉ có đại đội Bảo An, hay hơn, đóng trại phía sau sân vận động, sau có thêm đại đội hay trung đội biệt kích giống như Biệt động Quân, toàn người Nùng, nghe mấy đứa con nít nghe tuyên truyền nói họ giết VC rồi lấy mật gan phơi hàng rào làm thuốc, tui nghe sợ hổng đi qua khu này, với lại nó nằm biệt lập phía sau cư xá, ra vô bằng đường riêng. Sau thì có thêm chi đội xe thiết giáp đến lập trại bên cạnh. Mấy xe bọc sắt này hay đến cái giếng nước bơm bên cạnh cư xá để rửa xe. Tụi tui đi đá banh về, cũng hay ra bơm nước phụ rửa xe thiết giáp, để leo vô chơi hay phá phách, lúc đó là xe bọc sắt, bánh xe cao su bự, nghe nói đạn bắn hổng lủng. Rồi được trả công bằng đạn, đủ loại đại liên, garant … tụi tui kẹp viên đạn vô khe cửa rồi nậy đầu đạn ra lấy thuốc đốt, vác búa đóng đinh vô ngòi nổ cho vui, rồi chơi chán, thu đồng đi bán ve chai. Có anh lính còn hỏi có dám lấy lựu đạn không. Lúc đầu không dám lấy, sau thì khi đá banh ở sân vận động, thấy mấy lớp dậy thanh niên Cộng Hòa trong tỉnh phòng thủ chống VC tấn công, có dậy ném lựu đạn, nên có nhận một trái, sau này mang đi ra đường rầy xe lữa phía suối, khi đi vô rẫy ăn trái cây, ra suối tắm, rồi ném lựu đạn. Lúc đó có mấy thằng học cùng lớp là con của lính Bảo An ở trại gần đó, tụi nó đi học, mang theo lưỡi lê và lựu đạn theo khoe, nên tụi tui dân khu cư xá công chức, cũng hổng chịu thua, cũng mang theo lựu đạn hẹn ngày đi rẫy chơi, ném lựu đạn xuống suối cho biết mùi.
.
.
 
 
.
An Lộc, những ngày còn nguyên vẹn, sạch sẽ, gọn gàng và xanh tươi, đầu tháng 1, 1972...
 
.
 
z-td-anloc-3-1972-arial-2.jpg picture by tddesign
.
 
.

 
 

Một ngày chủ nhật, tụi học sinh hai lớp, lớp nhất và lớp nhì, trường tiểu học được theo thầy cô đi động viên mấy người dân đang đào ấp chiến lược, là cái vòng rào, giữa có hào sâu cắm chông tre, bắt đầu từ phía sau chợ mới, vòng ra giáp phi trường rồi đi vòng qua phía Tây, kéo dài qua phía sau nhà Lao là Trung Tâm Cải Huấn là trại giam, vòng tuốt trở về phía trại Bảo An sau sân vận động vòng tới rừng cao su Xa Cam. Mỗi gia đình được chia cho mấy thước hào sâu để góp phần đào. Gia đình nào không muốn tự đào thì thuê người làm chuyện đó, bao luôn chuyện cắm chông tre. Dịp này, mang theo đồ ăn và nước uống, tui mới có dịp đi một vòng lớn bằng đôi chân, biết thêm về chu vi của thị xã An Lộc tỉnh Bình Long.
.
.

Khoảng thởi gian này, có một đại đội Công Binh lên làm phi trường An Lộc, phía bắc cuối thị xã, ngay đường quốc lộ 13 đi lên Lộc Ninh, mấy người Công Binh này hay cạo trọc đầu, hay nhậu nhẹt, đôi khi úynh lộn với lính Bảo An địa phương, hay đại đội lính Biệt Động Quân người Nùng qua những chuyện nhậu nhẹt hay chọc gái. Sau rồi khi phi trường làm xong thì đại đội công binh rút đi. Có một hôm ba tui cho biết, có cái máy bay thám thính L19 gì đó đáp xuống phi trường bị gẫy bánh xe. Tui hỏi vậy thì người ta sửa máy bay chưa, làm sao bay về SG được. Ba tui hỗng nói gì. Một hôm ông kêu tui, chở mô tô ra coi họ gỡ máy bay ra, gỡ cánh, gỡ bụng máy bay rời ra, xếp lên xe có trục, kéo về SG. Phi trường với đường bay bằng đất đỏ nện, chỗ đậu máy bay thì có lót vỉ sắt.
.
.
Ba có cái mô tô Peugeot, chừng 200 cc, ông ta khoái lắm, có chuyện đi chơi mới dùng, còn hàng ngày thì đi xe đạp đi làm, đi làm hổng tới 200 thước, còn gần hơn tui đi học nữa. Mỗi lần được đi môtô, ngồi đằng sau là tui khoái lắm, gió mát thổi lồng lộng, kèm theo tiếng máy nổ bình bịch. Ba hay chở đi Quản Lợi, chừng 4 cây số về hướng đông, qua khúc dốc cuối chợ cũ, qua cái lô cốt bê tông, lúc đó bỏ trống. Đi giữa hai hàng cây cao su, trồng ra sát ven đường, hai con rãnh hay mương hai bên đường để thoát nước, đường nhỏ chỉ rộng chừng hai xe lách nhau. Đi không thấy gì ngoài cao su và cao su. Đến Quản Lợi, thì toàn là đường xá riêng của đồn điền cao su của người Pháp, đường nhựa riêng của họ, có cây chặn ngang, còn người Việt cư ngụ buôn bán, thì nằm phía dưới con đường đất, là cái xóm nhỏ của dân vậy thôi. Còn công nhân làm trong đồn điền có cứ xa chung cho thợ, có nhà riêng, cư xá riêng cho nhân viên cao hơn. Ba tôi vẫy cái thẻ công chức gì đó, thì họ nhấc cây ngang cho tự do chạy vô đồn điền choì. Như một thành phố nhỏ, và những bãi cỏ xanh, có nhà thờ, nhà nguyện nhỏ bằng đá, mà ba mang tập giấy bút chì theo, dừng xe, dậy tui vẽ phác hoạ. Bên trong có bệnh viện lớn mấy lần hơn BV tỉnh Bình Long, và có hai bác sĩ Pháp trông coi. Hai người này đều là bạn thân của má tui. Sau này sẽ nói chuyện má tui và hai ông bác sĩ Pháp này làm việc với nhà thương tỉnh Bình Long.
.
.

Mỗi lần đi xa bên ngoài thị xã, khi trở về, ba tôi thường phóng về vội vã, làm tui nhớ chuyện má tui kể ngày xưa ba tui đi mô tô ở Hà Nội, làm rớt mất anh hai tui ngồi phía sau mà không hay. Tui sợ lắm, bám thật chặt, thiếu điều tui còn nghĩ, lần sau mang theo sợi dây cột người vô xe cho chắc ăn. Tui hỏi:

_ Sao ba chạy giữ vậy ba?

_ Chiều rồi, về lẹ không thôi sợ VC ra chận đường!


Tui len lén nhìn qua hàng cây cao su chung quanh, và tưởng tượng là sau mỗi gốc cây, có một VC núp sau đó, tui nhắm mắt lại, vẫn còn thấy VC nhẩy chuyền từ gốc cây này qua gốc cây khác theo phía sau. Tui nhắm mắt, áp chặt người vào lưng ba, chỉ hé nhìn ra coi khi thấy cái lô cốt đầu tỉnh dưới dốc chợ cũ nếu từ Quản Lợi về, hay cái mái nhà hai từng, với mái chống hình chữ V cũa toà tỉnh trưởng nếu từ Xa cam đổ về.
.
.

 Vì nguy cơ bị VC tấn công vào tỉnh bất cứ lúc nào cũng có thể xấy ra, vì từ bờ rào thị xã vào, không tới 300 mét là tới trường học, tới chi khu, tới cư xá. Nhà nào cũng có súng, ba có khẩu shotgun với mấy chục viên đạn chùm, bắn bi mầu đỏ. Sau ba còn mang về một khuẩu tiểu liên nhỏ, báng bằng cây sắt gập, bắn đạn tròn đạn súng colt45, nạp thành cái băng đạn dài. Thân súng tròn tròn, nòng ngắn, có cái nắp bên hông mở cho vỏ đạn văng ra, tui nhớ hình như là tiểu liên Matt 36, 39 gì đó, bắn rất dễ, nạp đạn cũng dể. Ba chỉ dẫn cách bắn, chỉ dẫn nếu VC vào tới cửa trước vườn, thì lấy súng chạy ra nhà bếp, vứt khẩu shotgun vô bồn nước, mang theo khầu tiểu liên, máng dây vô người, leo lên hồ nước, leo qua tường rào sân sau, tụt xuống con đường phục vụ sau của cư xá, chạy qua bệnh viện, rồi dọt qua ty công chánh nơi ba tui làm việc. Hai khầu súng và đạn nằm trong cái tù đứng đựng quần áo. Và nhất là tui không được chơi giỡn với súng khi ở nhà một mình. Có điều là nhà nào cũng có súng, và đã thấy những người chết trận vì súng đạn, nên tụi nhỏ như tụi tui trong cư xá, không có lạ gì hay tò mò với mấy khẩu súng giết người này, mà chỉ thích thú với mấy khầu đại liên 30, 50 và đại bác gắn trên chiến xa, mà khi kéo bơm nước rửa xe, được đùa dỡn với mấy thứ này thỏai mái, và dĩ nhiên, mấy anh lính, đã tháo đạn ra khỏi súng rất cẩn thận, tháo hẳn thùng đạn ra, và còn khóa súng lại, rờ mó, ngắm chơi thì được.
.
.
Chiến tranh còn đến chậm chậm lắm, lâu lắm mới có người lính bị tử trận mang về nhà xác trong bệnh viện tỉnh, còn thường đụng trận ở xa, thì họ di tản người bị thương có lẽ về thẳng SG luôn hay đi đâu đó. Có lần, có người lính bị đại bắc bắn trực xạ nghe nói đứt đầu, họ mang về nhà xác bệnh viện. Mấy đứa bàn nhau là người ta phải khâu đầu lại rồi mới mang chôn chứ, mấy khích nhau kéo vô nhà xác coi họ may đầu, mà chằng đứa nào dám đi hết. Nhà xác chỉ là cái nhà một phòng, thông với đường bên hông, để ma chay lấy xác đưa đám cho dễ, không cần phải vào chung cổng bệnh viện, mà BV cũng chẳng có hàng rào, từ bên đường, bước thẳng đến đâu cũng được. Nên khi có xác, là nhà xác mở cửa cho thân nhân ra vào giờ nào cũng được. Ít khi có hai người chết chung một lúc, thường thì họ mang xác về nhà, khi nào có người chết mà thân nhân ở xa, thì nhiều khi họ để quan tài ngay nhà xác làm lể chở đi chôn luôn. Chuyện người lính chết cụt đầu, tụi tui phải đợi xác cho vô hòm rồi mơí dám kéo nhau qua coi. Lúc đó đã đóng kín quan tài, nhang đèn đầy đủ.
.
.

Khi đó mỗi lần có người lính địa phương chết trận, chôn trong nghĩa trang tỉnh hay mang đi đâu, thì tụi học sinh chúng tôi, một đội đại diện 12 đứa lớp nhì lớpnhất phải dành ra một tiếng đi dự lễ đưa đám ma. Được báo trước, đội học sinh danh dự, là tụi tui, con nhà khá giả, người cao lớn, quần áo đàng hoàng đẹp đẽ, quần sọc xanh dương đậm, áo trắng, giầy Bata vải, vớ trắng, giặt trước phơi nắng, rồi bôi kem trắng vô chờ khô, giầy trắng toát, như vậy được một ngày rồi mới bị bụi đất đỏ làm dơ. Thường đám tang bắt đầu trong sân giữa Tòa hành Chánh, đọc chút diễn văn chia buồn, rồi dẫn ra quốc lộ 13, đi từ đầu toà Tỉnh tới cuối đường là xong, qua hết trường tiểu học là xong, quan tài lên xe chở đi chôn, tụi tui đi về trường, công chức quân nhân cũng đi về sở về trại gần đó. Sau này chiến tranh lên cao, người chết nhiều hơn, thì không còn làm lễ đưa đám hay tưởng niệm có ban nhạc quân hành như xưa nữa.
.
.
.
z-td-anloc-th-thuong.jpg picture by tddesign
.
.
 

Có khi có hành quân về, sân vận động thành nơi đổ quân, chiến xa, trọng pháo mang về để đó, máy bay trực thăng củ chuối loại tròn, đầu cao có bánh xe, ào ào đến, hay máy bay trực thăng hai đầu, thân mình cong ở giữa, rồi những người lính Mỹ, green beret, lính lực lượng đặc biệt đổ tới, họ chỉ là nhóm nhỏ vài người đi chung với những toán hay đơn vị Biệt Kích của người Việt Nam. Lúc đó những tiếng phành phạc thường xuyên của trực thăng cánh cánh quạt vang lên những buổi trưa hè trở thành quen thuộc. Khi máy bay đáp xuống bên sân vận động, bụi đất đỏ có thể bị quạt bay tới tận trường tiểu học. Tiếng phành phạch đó hấp dẫn lắm, nó thúc hối tui leo ra khỏi cái cửa sổ căn gác lửng, leo lên mái nhà bếp, dựa cái ống khói nhìn lên trời, hay là leo tiếp lên trên mái nhà chính cao nhất, nhìn về phía sân vận động, đất đang bị bốc lên những lằn bụi đỏ lòm. Cái không khí, đầy âm thanh đầy mầu sắc đầy mùi vị nó khích thích cái tuổi ấu thơ của tôi đến cùng cực, như là sống trong mơ. Đêm bắt đầu nghe tiếng đại bác bên Tòa Tỉnh, nay thành Chi Khu Bình Long bắn depart đi, rồi lắng nghe những tiếng nổ nhỏ khi đầu đạn đi đến đích, nổ từ xa vang về.
.
.
Đến sáng, nhìn về phiá chợ, phía đồi Đồng Long cao trên 100m , ráng nheo mắt coi vị trí phòng thủ trên đó có còn lá cờ vàng và mấy cọng ăng ten cao lên nhỏ xíu. Ba nói phải dùng ống nhòm quan sát thì mới thấy lá cờ. Đỉnh đồi Đồng Long cao 128m trên mực nước biển trung bình ở Hà Tiên là vị trí chiến lược quan sát mọi chuyển quân từ phía bắc xuống hay từ phía tây vào tỉnh, trong chiến tranh mùa hè đỏ lửa 72, thay đổi quân làm chủ nhiều lần, bao người đã nằm xuống ở đó.
.
.


.
còn tiếp .. nhiều bài sau ...
.

by duongtiman, duongtiden, an loc va toi.
.
.

Labels Loại Bài

Followers

About tmd.design

My photo
a place for architectural design and others ... more , viết truyện lẩm cẩm tào lao và nhiều nữa .. contact: tmd.design@yahoo.com
Powered by Blogger.